Հայաստանի իրավական տեղեկատվական համակարգ
«ԱՐԼԻՍ» (ՀԻՏՀ)

Տվյալ ձեռնարկը նախատեսված է «ARLIS» համակարգից օգտվելն առավել մատչելի դարձնելու համար:

Կայքի հիմնական էջում (home page) սեղմելով օգնության (help) կոճակը` Դուք կունենաք տվյալ ձեռնարկի էլեկտրոնային տարբերակը:

Ինչ է իրենից ներկայացնում «ARLIS» համակարգը:

«ARLIS»-ը իրավական տեղեկատվական համակարգ է, որն իր մեջ ընդգրկում է ՀՀ օրենսդրությունը` էլեկտրոնային տարբերակով: «ARLIS»-ը օգտվողին է ներկայացվում ինտերնետային կայքով և DVD տարբերակով: Կայքի ինտերնետային ամբողջական հասցեներն են`

http://www.arlis.am ,

http://www.laws.am ,

http://www.legislation.am :

Կայքը եռալեզու է (հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն. դեռևս կայքում բացակայում են անգլերենով իրավական ակտերը) և ունի հետևյալ հնարավորությունները`

«Որոնում»

• Որոնում տեքստում

• Որոնում ըստ համարի

• Որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի

«Ընդլայնված որոնում»

• Որոնում տեքստում

• Որոնում վերնագրում

• Որոնում ըստ համարի

• Որոնում ըստ ակտի տիպի

• Որոնում ըստ ընդունող մարմնի և ընդունման ամսաթվի

• Որոնում ըստ ստորագրող մարմնի և ստորագրման ամսաթվի

• Որոնում ըստ վավերացնող մարմնի և վավերացման ամսաթվի

• Որոնում ըստ ուժի մեջ մտնելու ամսաթվի

• Որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի 

Ինչպե՞ս օգտվել կայքից

Կայքից օգտվելու համար անհրաժեշտ է`

որոնման տվյալները մուտքագրելիս գործածել Unicode կոդավորումը (օրինակ` Armenian Phonetic Unicode, Armenian Typewriter Unicode, Russian Phonetic Unicode, Russian Typewriter Unicode):

Կայքը ունի հետևյալ տեսքը`

Հիմնական էջում (home page) տեղադրված են պարզ որոնման դաշտերը`

• Որոնում տեքստում

• Որոնում ըստ համարի

• Որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի

Հայերենով իրավական ակտեր որոնելիս պետք է ընտրել հայկական դրոշակը, ՀՀ օրենքները ռուսերենով որոնելիս` ռուսական դրոշակը (կայքում ռուսերենով են ներկայացվելու միայն ՀՀ օրենքները և օրենսգրքերը, որոնց պաշտոնական թարգմանությունը ՀՀ Ազգային ժողովը ուղարկել է պաշտոնական հրապարակման):

Այս հնարավորություններից օգտվելիս միաժամանակ կարելի է գործածել նշվածներից միայն մեկը:

Էջի վերնամասում տեղադրված է գործող ակտի վերջին տեսքը ընտրելու դաշտը: Ակտերի բոլոր տարբերակները ստանալու համար անհրաժեշտ է տվյալ նշումը հանել:

Կայքի մյուս բաժիններից օգտվելու համար հարկավոր է ընտրել «Ընդլայնված որոնում» կամ «Մեր մասին» դաշտերը.

Կայքը որոնման համակարգ է` բաղկացած 3 բաժիններից:

1. «Մեր մասին»

2. «Որոնում»

3. «Ընդլայնված որոնում»

Անդրադառնանք այս երեք պատուհաններին հերթականությամբ:

1. «Մեր մասին» բաժինը բաղկացած է ենթաբաժիններից`

• Տեխնիկական աջակցություն

• Լույս է տեսել

• Հետադարձ կապ

Տեխնիկական աջակցություն ենթաբաժինը ծանոթացնում է որոնման համակարգից օգտվելու հիմնական պայմաններին, առաջարկում է օգտվել «մեր տառատեսակները» հուշաբառից` ներածելով (download) անհրաժեշտ տառատեսակները` Arial CIT և Arial CIT Fix: Ինչպես նաև, տեխնիկական աջակցություն ստանալու համար օգտվողին հնարավորություն է տրվում զանգահարել հետևյալ հեռախոսահամարներով` 565078, 520729, 565012:

Բացի այդ ցուցադրված են  Internet Explorer,  Mozilla Firefox,  Google Chrome բրաուզերներում դիտելու և տպելու գործընթացը կարգավորելու օրինակները:

Կայքի էջերը տպված են հատուկ ձևանմուշին համապատասխան, ուստի Internet Explorer-ում փաստաթուղթը դիտելուց (View, Text size) տառատեսակի փոփոխումը հնարավոր չէ, Mozilla Firefox-ում (View, Zoom)–ը հնարավորություն է տալիս փաստաթուղթը դիտել տարբեր մասշտաբներով:

Փաստաթուղթը էջի սահմաններում նախընտրած Page Setup-ով տպելու համար անհրաժեշտ է կատարել հետևյալ գործողությունները`

Internet Explorer-ի դեպքում`

բացել Tools ► Internet Options ► Security ► Custom Level

- Initialize and script ActiveX controls not marked as safe
և
- Run ActiveX controls ands plug-ins

տողերում ակտիվացնել Enable տողը, ինչից հետո հնարավոր է Internet Explorer-ի Page Setup-ում դնել ցանկացած ողջամիտ արժեք և տպել փաստաթուղթը.

Mozilla Firefox-ի դեպքում`

բացված փաստաթղթի վրա մկնիկի ձախ կոճակով բացել This Frame տողը և ընտրել Print Frame հրամանը.

Google Chrome-ի դեպքում`

բացված փաստաթղթի վրա մկնիկի ձախ կոճակով բացել Open Frame in New Tab,

այնուհետև անցնել նոր Tab-ին,

ապա մկնիկի ձախ կոճակով տպել փաստաթուղթը.

Լույս է տեսել ենթաբաժինը լուսաբանում է տարվա ընթացքում տեղեկագրերում հրապարակված բոլոր իրավական ակտերի մասին ինֆորմացիա, ինչպես նաև ծանոթացնում է հերթական «ՀՀ պաշտոնական տեղեկագրի», «ՀՀ գերատեսչական նորմատիվ ակտերի տեղեկագրի» և այլ տեղեկագրերի բովանդակությանը` սեղմելով համապատասխան տեղեկագրի նշանը: Բացի այդ, սեղմելով յուրաքանչյուր տեղեկագրի հերթական համարը, կստանաք տվյալ տեղեկագրում առկա իրավական ակտերի ակտիվ ցանկը, իսկ ցանկից յուրաքանչյուրը սեղմելով` կբացվի տվյալ իրավական ակտը:
Տեղեկագրերի բովանդակությանը կարելի է տեսնել ինչպես «Լույս է տեսել» բաժնում, այնպես էլ բացել «որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի» դաշտը:

Հետադարձ կապ ենթաբաժինը թույլ է տալիս օգտվողին իրավական ակտերի անճշտությունների, վրիպակների մասին հայտնել` սեղմելով «Հայտնել սխալի մասին» կոճակը, կամ զանգահարելով հետևյալ հեռախոսահամարներով`
565078, 520729, 565012:

2. «Որոնում» բաժինը հնարավորություն է տալիս փնտրել անհրաժեշտ իրավական ակտը` 3 տարբերակներով`

Ա. Որոնում տեքստում
Բ. Որոնում ըստ համարի
Գ. Որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի

Ա. Որոնում տեքստում

Այս տարբերակով որոնումն իրականացվում է ըստ տեքստում և վերնագրում պարունակվող տվյալների, ինչպես նաև ըստ ակտի գործողության ակտուալության ժամանակահատվածի:

Քայլ 1-ին «Որոնում տեքստում» դաշտում ներմուծել այն բառը կամ բառերը, որոնք պարունակում է փնտրվող փաստաթուղթը:
«Որևէ մեկը» կամ «բոլորը միասին» պատուհանները հնարավորություն են տալիս փնտրել մուտքագրված բոլոր բառերը միասին կամ դրանցից որևէ մեկը.

Քայլ 2-րդ Ընտրել «Միայն վերնագրերում» դաշտը, եթե ներմուծված բառը պարունակվում է միայն փնտրվող ակտի վերնագրում, ինչպես նաև «բառասկզբում», «ամբողջական» կամ «մասնակի» բառերի համընկնման տարբերակները.

Քայլ 3-րդ Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է նշել նաև ակտի գործողության մոտավոր ժամանակահատվածը` «ակտուալության ժամանակահատված» դաշտում: Դաշտը ակտիվ է, եթե պասիվ է «Միայն վերնագրերում» դաշտը.

Քայլ 4-րդ Որոնման արդյունքը ստանալու համար սեղմել «որոնում» կոճակը.

Բ. Որոնում ըստ համարի

Քայլ 1-ին Համապատասխան դաշտում ներմուծել փնտրվող ակտի համարը.

Քայլ 2-րդ «Ընդունող մարմին» ցանկից ընտրել իրավական ակտը ընդունող մարմինը.

Քայլ 3-րդ Համապատասխան պատուհանում նշել ընդունման տարեթիվը.

Քայլ 4-րդ Որոնման արդյունքը ստանալու համար սեղմել «որոնում» կոճակը.

Գ. Որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի

Տվյալ որոնումը հնարավորություն է տալիս փնտրել ՀՀ պաշտոնական, ՀՀ գերատեսչական նորմատիվ ակտերի կամ Երևանի և այլ իրավական ակտերի տեղեկագրերումտեղ գտած իրավական ակտերը` ըստ տեղեկագրերի համարների:

Քայլ 1-ին Համապատասխան դաշտում ներմուծել փնտրվող տեղեկագրի հապավումը` ՀՀՊՏ, ՀՀԳՏ, ՀՀԵՐԻՏ..., այնուհետև տարեթիվը, որի արդյունքում ըստ ժամանակագրական հաջորդականության կդասավորվեն համապատասխան տարեթվի տեղեկագրերը հետևյալ ֆորմատով` տեղեկագիր, տարեթիվ, տեղեկագրի համար, օրինակ` ՀՀՊՏ 2010.03.17/11(745)

Քայլ 2-րդ Ընտրել տեղեկագիրը և սեղմել «որոնում» կոճակը.

Անհրաժեշտ է նշել, որ պարզ որոնման այս տարբերակները գործում են իրարից անկախ` այսինքն, առաջինի համար մուտքագրված տվյալները չեն կարող ազդել մյուս որոնման արդյունքի վրա: Նշենք նաև, որ պարզ որոնումը նպատակահարմար է օգտագործել, երբ ակտի մասին ունենք առավել ստույգ տվյալներ (համարը, ընդունման տարեթիվը և այլն):

3. «Ընդլայնված որոնում» բաժինը հնարավորություն է տալիս փնտրել փաստաթուղթը` մուտքագրելով հետևյալ պայմանները.

1. որոնում տեքստում

2. որոնում վերնագրում

3. որոնում ըստ ակտի համարի

4. որոնում ըստ սկզբնաղբյուրի

5. որոնում ըստ ակտի տիպի

6. որոնում ըստ ակտուալության ժամանակահատվածի

7. որոնում ըստ ընդունող մարմնի և ընդունման ամսաթվի

8. որոնում ըստ ստորագրող մարմնի և ստորագրման ամսաթվի

9. որոնում ըստ վավերացնող մարմնի և վավերացման ամսաթվի

10. ուժի մեջ մտնելու և ուժը կորցնելու ժամանակահատվածների:

Հարկ է նշել, որ «Ընդլայնված որոնման» դեպքում ներմուծված մուտքագրված տվյալները որոնմանը մասնակցում են զուգահեռաբար` հնարավորություն տալով զտել ակտերի բազմությունը և ստանալ ակտերի առավել փոքրաթիվ ցանկ.

Ընդլայնված որոնումն իրականացնում ենք հետևյալ կերպ.

Քայլ 1-ին «Տեքստ» դաշտում ներմուծել այն բառը կամ բառերը, որոնք պարունակում է փնտրվող փաստաթուղթը:
Ընտրել «բառասկզբում», «ամբողջական» կամ «մասնակի» բառերի համընկնման տարբերակները: «Որևէ մեկը» կամ «բոլորը միասին» պատուհանները հնարավորություն են տալիս փնտրել մուտքագրված բոլոր բառերը միասին կամ դրանցից որևէ մեկը .

Քայլ 2-րդ «Վերնագիր» դաշտում ներմուծել այն բառը կամ բառերը, որոնք առկա են փնտրվող փաստաթղթի վերնագրում:
Ընտրել «բառասկզբում», «ամբողջական» կամ «մասնակի» բառերի համընկնման տարբերակները: «Որևէ մեկը» կամ «բոլորը միասին» պատուհանները հնարավորություն են տալիս փնտրել մուտքագրված բոլոր բառերը միասին կամ դրանցից որևէ մեկը .

Քայլ 3-րդ «Համար» դաշտում ներմուծել փնտրվող ակտի համարը, իսկ «Տիպ» ցանկից ընտրել ակտի տիպը: Անհրաժեշտության դեպքում նշել ակտուալության ժամանակահատվածը.

Քայլ 4-րդ «Ընդունող մարմին» ցանկից ընտրել ակտը ընդունող մարմինը, իսկ «Ընդունման ամսաթիվ» պատուհանում նշել ընդունման ամսաթիվը.

Քայլ 5-րդ «Ստորագրող մարմին» ցանկից ընտրել ակտը ստորագրող մարմինը, իսկ «Ստորագրման ամսաթիվ» պատուհանում նշել ստորագրման ամսաթիվը.

Քայլ 6-րդ «Վավերացնող մարմին» ցանկից ընտրել ակտը վավերացնող մարմինը, իսկ «Վավերացման ամսաթիվ» պատուհանում նշել վավերացման ամսաթիվը.

Քայլ 7-րդ Նշել ակտն ուժի մեջ մտնելու և ուժը կորցնելու ամսաթիվը.

Քայլ 8-րդ Համապատասխան դաշտում ներմուծել փնտրվող տեղեկագրի հապավումը` ՀՀՊՏ, ՀՀԳՏ, ՀՀԵՐԻՏ..., այնուհետև տարեթիվը, որի արդյունքում ըստ ժամանակագրական հաջորդականության կդասավորվեն համապատասխան տարեթվի տեղեկագրերը հետևյալ ֆորմատով` տեղեկագիր, տարեթիվ, տեղեկագրի համար, օրինակ` ՀՀՊՏ 2010.03.17/11(745).

Քայլ 9-րդ Որոնման արդյունքը ստանալու համար սեղմել «որոնում» կոճակը.

Որոնման արդյունքում ստացված ցանկը հնարավոր է ըստ տարբեր պարամետրերի դասավորել` ընտրելով պարամետրերից մեկը` «Դասավորել ըստ» ցանկից.

Իրավական ակտերի որոնմանը մասնակցում են մայր փաստաթղթերի` փոփոխություն կրած տարբերակները` ինկորպորացիաները, որոնք տարբերվում են հատուկ նշանով`

-«մայր փաստաթուղթ» (ակտի սկզբնական տեսքը)

-ինկորպորացիա (իրավական ակտ, որտեղ ներառված են «մայր փաստաթղթում» կատարված փոփոխություններն ու լրացումները)

Հարկ է նշել, որ ինչպես «պարզ» որոնման, այնպես էլ «ընդլայնված» որոնման դեպքում պարտադիր չէ ներմուծել բոլոր պայմանները. բավական է ներմուծել նվազագույնը մեկ բնորոշ պայման: Որոնման արդյունքում ստացված իրավական ակտերը տեղ են գտնում հիմնական պատուհանում.

Հարկ է նշել, որ որոնման արդյունքում ստացված իրավական ակտերը կարելի է բացել երկու եղանակով`

1. left mouse button double clic
կամ
2. right mouse button clic (open in new window or new tab):

1. left mouse button double clic եղանակով յուրաքանչյուր բացված փաստաթուղթ ունի հետևյալ տեսքը`

Ցանկացած փաստաթղթի վերին մասում դրոշակների ակտիվությունը ցույց է տալիս, որ կայքում առկա են համապատասխան լեզուներով թարգմանությունները: Որևէ լեզվով բացված փաստաթղթից կարելի է անցնել մյուս լեզվով թարգմանությանը` սեղմելով համապատասխան դրոշակը.

2. right mouse button clic (open in new window or new tab) եղանակով յուրաքանչյուր բացված փաստաթուղթ ունի հետևյալ տեսքը`

Այս դեպքում որևէ լեզվով բացված փաստաթղթում բացակայում է մյուս լեզուներին անցնելու հնարավորությունը:

Իրավական ակտի գլխամասում ակտին վերաբերող պարամետրերի դաշտն է, որին հաջորդում է ակտի տեքստը:

Եթե փաստաթուղթը փոփոխություն է կրել և ունի համապատասխան ինկորպորացիա, կամ փոփոխություն է կատարել (փոփոխող փաստաթուղթ), ակտի տեսքը տարբերվում է դեռևս փոփոխությունների չենթարկված և փոփոխություն չկատարած փաստաթղթի տեսքից` «Փոփոխողներ և ինկորպորացիաներ» փակ դաշտով`

Անհրաժեշտության դեպքում նշված դաշտը հնարավոր է բացել և ստանալ փոփոխություն կամ լրացում կատարած ակտերի ցանկ (ձախ կողմում) և դրանց համապատասխան ինկորպորացիաների ցանկ (աջ կողմում).

Երկու ցանկերի գլխամասում գտնվում է մայր փաստաթղթի հղումը: Վերոհիշյալ ցանկերը աշխատում են հղում (link) սկզբունքով: Այդ հղումների միջոցով կարող ենք բացել մայր փաստաթուղթը, փոփոխողների ցանկից` փոփոխող ակտը, իսկ ինկորպորացիաների ցանկից` համապատասխան ինկորպորացիան:

Իրավական ակտում օգտվողի համար կարևոր տեղեկատվության առկայության դեպքում ակտիվ է «Ծանուցում» դաշտը:

Իրավական ակտի կապը այլ ակտերի հետ ապահովում է «Կապեր այլ փաստաթղթերի հետ» դաշտը, որը ևս աշխատում է հղում (link)սկզբունքով: