ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱՆԸ ՀՀ ԱՌՈՂՋԱՊԱՀՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱՐԱՐԻ 2025 ԹՎԱԿԱՆԻ ՄԱՅԻՍԻ 5-Ի N 41-Ն ՀՐԱՄԱՆՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

Հիմք ընդունելով «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 33-րդ և 34-րդ հոդվածները՝

1. Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2025 թվականի մայիսի 5-ի ««Նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում երեխաների սննդի կազմակերպմանը ներկայացվող հիգիենիկ պահանջներ» հանրային առողջապահական նորմատիվը հաստատելու և Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարի 2013 թվականի օգոստոսի 12-ի N 42-Ն հրամանն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» N 41-Ն հրամանի (այսուհետ` հրաման) վերնագրից և 1-ին կետից հանել «հիգիենիկ» բառը:

2. Հրամանի հավելվածը շարադրել նոր խմբագրությամբ՝ համաձայն հավելվածի։

3. Սույն հրամանն ուժի մեջ է մտնում 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից:

30.07.2026

Ա. ԱվանեսՅԱՆ

Հավելված ՀՀ առողջապահության նախարարի 2026 թվականի հուլիս «30»-ի N 58-Ն հրամանի

«Հավելված ՀՀ առողջապահության նախարարի 2025 թվականի մայիս «05»-ի N 41-Ն հրամանի

 1. «Նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում երեխաների սննդի կազմակերպմանը ներկայացվող պահանջներ» հանրային առողջապահական նորմատիվը (այսուհետ` նորմատիվ) սահմանում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գործող նախադպրոցական ուսումնական հաստատություններում, նախադպրոցական ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններում (այսուհետ` հաստատություն), ինչպես նաև այն ուսումնական հաստատություններում (կրթահամալիրներում), որոնք իրականացնում են նաև նախադպրոցական կրթական ծրագրեր` անկախ սեփականության և կազմակերպական-իրավական ձևից և գերատեսչական պատկանելությունից, երեխաների սննդի կազմակերպմանը ներկայացվող պահանջները:

2. Հաստատությունում սննդի կազմակերպումը պայմանավորվում է երեխաների գտնվելու տևողությամբ`

1) մինչև 3-3,5 ժամ` սնունդ չի կազմակերպվում,

2) 3,5-5 ժամ` կազմակերպվում է մեկից երկուանգամյա սնունդ` հաստատության աշխատանքային ռեժիմին համապատասխան,

3) 5 ժամից ավելի` սնունդը կազմակերպվում է հաստատության աշխատանքային ռեժիմին համապատասխան,

4) երեխաների սնուցման ռեժիմը` պայմանավորված հաստատությունում գտնվելու ժամանակահատվածով, ներկայացված է նորմատիվի աղյուսակ 1-ում:

3. Հաստատություններում երեխաների սնունդը կազմակերպվում է` ելնելով օրգանիզմը հիմնական սննդանյութերով և էներգիայով ֆիզիոլոգիական պահանջը բավարարելու սկզբունքից:

4. Հաստատություններում առանձին տարիքային խմբերի երեխաների համար անհրաժեշտ սննդանյութերի (սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր) և էներգիայի օրական ֆիզիոլոգիական պահանջի նորմերը սահմանված են նորմատիվի աղյուսակ 2-ում:

5. Ճաշացուցակը կազմելու և կալորիականության հաշվարկը կատարելու ժամանակ պահպանվում է հաշվեկշռված սնուցման հիմնական սկզբունքը ըստ սննդային օրաբաժնի էներգետիկ հետևյալ արժեքների.

1) ածխաջրեր` ընդհանուր էներգիայի 45-65%-ը, որից ավելացված շաքարները` 10%-ից ոչ ավելի,

2) ճարպեր` ընդհանուր էներգիայի 30-40%-ը` 1-ից 3 տարեկան երեխաների և 25-35%-ը` 3-ից 6 տարեկան երեխաների համար, որից հագեցած ճարպաթթուները` 10%-ից ոչ ավելի,

3) սպիտակուցներ` 5-20%` 1-ից 3 տարեկան երեխաների, 10-30%` 3-ից 6 տարեկանների համար:

6. Ճաշացուցակը կազմվում է ձևավորված սննդի օրաբաժնի (ռացիոնի) հիման վրա` ըստ սննդի ընդունման առանձին փուլերի (նախաճաշ, երկրորդ նախաճաշ, ճաշ, ետճաշիկ, ընթրիք, երկրորդ ընթրիք), հաշվի առնելով հաստատությունում երեխաների գտնվելու ժամանակահատվածը:

7. Օրինակելի ճաշացուցակում սննդի օրաբաժնի էներգետիկ արժեքի (կալորիականության) ռացիոնալ բաշխումը` ըստ սննդի ընդունման առանձին փուլերի, կատարվում է համաձայն նորմատիվի աղյուսակ 3-ի: 8-10,5-ժամյա տևողությամբ գործող հաստատություններում (կամ առանձին խմբերում) սննդի օրաբաժնի էներգետիկ արժեքի հաշվարկի մեջ չի ներառվում ընթրիքը:

8. Նախաճաշի և ճաշի միջև ընկած ժամանակահատվածում կարելի է նախատեսել երկրորդ նախաճաշ, որը ներառում է թարմ մրգեր կամ հյութեր կամ այլ ըմպելիքներ:

9. Հաստատություններում մեկ երեխայի համար մեկ օրվա ընթացքում նախատեսված սննդամթերքի և խոհարարական արտադրանքի չափաբաժնի օրինակելի ծավալը ներկայացված է նորմատիվի աղյուսակ 4-ում:

10. Շուրջօրյա գործող հաստատությունների (խմբերի) երեխաների համար սնունդը կազմակերպվում է օրը 4-5 անգամ: Սննդի ընդունման միջև ընկած ժամանակահատվածը սահմանվում է ոչ ավելին, քան 3.5-4 ժամ՝ 3-6 տարեկան երեխաների համար և 2-3 ժամ՝ 1-2 տարեկան երեխաների համար։

11. Օրաբաժնի կալորիականության և սննդային նյութերի պարունակության շեղումները կարող են լինել ± 10%-ի սահմաններում` պահպանելով 9-րդ կետի պահանջները երկու շաբաթվա ընթացքում:

12. Հաստատություններում երեխաներին առողջ սննդով ապահովելու նպատակով օրինակելի ճաշացուցակը կազմվում է 10-12 օրվա համար:

13. Ճաշացուցակը կազմվում է հաշվի առնելով հաստատություններում երեք տարիքային խմբերի` 1-2, 2-3 և 3-6 տարեկան երեխաների համար նախատեսված սննդամթերքի միջին օրաբաժնի օրինակելի հավաքակազմը:

14. Հաստատություններում երեխաների համար սննդամթերքի միջին օրաբաժնի օրինակելի հավաքակազմը սահմանված է նորմատիվի աղյուսակ 5-ում:

15. Միևնույն խոհարարական արտադրանքը կրկնակի չի ներառվում նույն օրվա կամ հաջորդող 2 օրերի օրինակելի ճաշացուցակում:

16. Ճաշացուցակի կազմման օրինակելի ձևաչափը սահմանված է նորմատիվի ձև 1-ում:

17. Սննդի կազմակերպման ժամանակ պարտադիր է՝ օրական առնվազն 2 անգամ տաք խոհարարական արտադրանքի տրամադրումը:

18. Ճաշացուցակում ներառվում են.

1) միրգ և բանջարեղեն.

ա․ առնվազն երկու չափաբաժին բանջարեղեն կամ աղցան, բացառությամբ օսլա պարունակող բանջարեղենի (կարտոֆիլ, կանաչ ոլոռ, եգիպտացորեն)` ամեն օր․

բ․ առնվազն երկու չափաբաժին միրգ` ամեն օր․

գ․ առնվազն երեք տարբեր մրգեր և երեք տարբեր բանջարեղեն` ամեն շաբաթ.

2) կաթ և կաթնամթերք.

ա․ անյուղ կամ ցածր` առավելագույնը 2,5% յուղայնությամբ (այսուհետ` ցածր յուղայնությամբ) չհամեմված կաթ՝ կամ անյուղ կամ ցածր յուղայնությամբ (բացառությամբ կաթնաշոռի և պանրի) կաթնաթթվային սննդամթերք` առնվազն մեկ չափաբաժին` ամեն օր (մինչև 2 տարեկան երեխաներին տրամադրվում է անարատ կաթ կամ անարատ կաթից պատրաստված կաթնաթթվային սննդամթերք).

բ․ պանիր` շաբաթական 2-3 անգամ․

գ. կաթնաշոռ` առավելագույնը 9% յուղայնության` շաբաթական 2-3 անգամ․

3) միս, ձուկ, ձու, լոբազգիներ (սպիտակուցի աղբյուրներ).

ա․ սննդի այս խմբի առնվազն մեկ սննդամթերքից առնվազն մեկ չափաբաժին` ամեն օր․

բ․ մսի, թռչնամսի մեկ չափաբաժին` շաբաթական 2-3 անգամ․

գ․ ձկան մեկ չափաբաժին` ոչ ավելի քան շաբաթական 2 անգամ․

4) ըմպելիքներ.

ա․ խմելու ջուր` մշտապես․

բ․ անյուղ կամ ցածր յուղայնությամբ կաթ` 3-6 տարեկան երեխաների համար և անարատ կաթ՝ 1-2 տարեկանների համար՝ ամեն օր․

գ․ մրգային կամ բանջարեղենային հյութ կամ կոմպոտ` սեզոնային մրգերով, հատապտուղներով, չորամրգերով (ոչ ավելի քան 5 գրամ ավելացված շաքարի պարունակությամբ կամ մեղրի).

դ․ պարզ ֆերմենտացված կաթով (օրինակ՝ ըմպելի յոգուրտ) ըմպելիքներ (ցածր յուղայնությամբ (ոչ ավելի քան 5 գրամ ավելացված շաքարի պարունակությամբ).

ե․ կակաո (ոչ ավելի քան 5 գրամ ավելացված շաքարի պարունակությամբ).

զ․ չի թույլատրվում կոֆեին պարունակող ըմպելիքների (այդ թվում թեյի) տրամադրում.

5) օսլա պարունակող սննդամթերք (օրինակ` հաց, ձավարեղեն, կարտոֆիլ).

ա․ հաց, այդ թվում 2-րդ կարգի ալյուրից` առանց ավելացված կենդանական կամ բուսական յուղի` ամեն օր․

բ. Տարեկանի հաց` շաբաթական առնվազն 2-3 անգամ.

գ․ ամբողջահատիկից պատրաստված հաց` շաբաթական առնվազն մեկ օր․

դ․ ամբողջահատիկ պարունակող սնունդ (ամբողջահատիկ ցորենից հաց, ամբողջահատիկ ցորենից մակարոնեղեն, հնդկաձավար, վարսակ, բլղուր, հաճար և այլն)` շաբաթական առնվազն 2 անգամ․

6) ճարպի, շաքարի և աղի պարունակությամբ սնունդ.

ա․ խմորեղեն (ոչ կրեմային)` առավելագույնը երկու չափաբաժին շաբաթական․

բ․ որպես խորտիկ թույլատրվում է օգտագործել բանջարեղեն և միրգ՝ առանց աղի, շաքարի կամ ճարպի ավելացման․

գ․ չի թույլատրվում կրեմային հրուշակեղեն, շոկոլադ և շոկոլադապատ արտադրանք կամ այլ աղանդեր (բացառությամբ յոգուրտի կամ մրգային հիմքով աղանդերի, որոնք պարունակում են առնվազն 50% միրգ)․

դ․ աղը չպետք է հասանելի լինի պատրաստի սննդին ավելացնելու համար․

ե․ ցանկացած համեմունք պետք է տրամադրվի սահմանափակ չափաբաժիններով:

19. Հաստատությունը երկու շաբաթվա ընթացքում ապահովում է նորմատիվով սահմանված սննդամթերքի լրակազմը` անհրաժեշտ ծավալով:

20. Ամեն օր յուրաքանչյուր խմբում ծնողների համար տեսանելի տեղերում փակցվում է հաստատության ղեկավարի կողմից հաստատված ճաշացուցակը, որի մեջ նշվում է խոհարարական արտադրանքի անվանումների և ծավալների մասին տեղեկատվությունը:

21. Սննդային գործոնով պայմանավորված զանգվածային վարակիչ հիվանդությունների ու սննդային թունավորումների կանխարգելման նպատակով, հաստատություններում չի օգտագործվում ստորև նշված սննդամթերքը և չի պատրաստվում նշված խոհարարական արտադրանքը`

1) թռչուն՝ չմաքրած փորոտիքով,

2) ձու` անլվա կճեպով,

3) ջրլող թռչունների (բադի, սագի և այլն) միս, ձու,

4) պահածոներ` տարայի հերմետիկության խախտումով, բոմբաժված, ժանգոտված կամ դեֆորմացված տարայով, առանց պիտակի,

5) ամբարային վնասատուներով վարակված ձավարեղեն, ալյուր, չրեր և այլ մթերքներ,

6) բորբոսի և փչացման հատկանիշներով բանջարեղեն ու միրգ, կանաչած կարտոֆիլ,

7) տնային պայմաններում և հաստատության խոհանոցում պատրաստված պահածոներ,

8) նախորդ օրվա պատրաստած կերակրատեսակներ կամ օգտագործած կերակրատեսակների մնացորդներ,

9) կրեմային հրուշակեղեն` տորթեր, հրուշակներ և այլն,

10) դոնդողածածկ խոհարարական արտադրանք (մսի և ձկան), խաշ, տնային պայմաններում և հաստատության խոհանոցում պատրաստված մսատրորվածքներ (պաշտետներ),

11) մսի կտորների եզրերից, ստոծանուց, գլխի փափկամսից պատրաստած ռուլետներ և այլն,

12) կաթ՝ առանց ջերմային մշակման (եռացման),

13) տնային պայմաններում և հաստատության խոհանոցում պատրաստված կաթնաթթվային մթերք, թթված կաթ, այդ թվում նաև կաթնաշոռի պատրաստման համար,

14) կաթնաշոռ` չպաստերիզացված կաթից, տնային պայմաններում և հաստատության խոհանոցում պատրաստված կաթնաշոռ,

15) հաստատության խոհանոցում պատրաստված սառը (առանց ջերմային մշակման) ըմպելիքներ, օշարակ, կվաս և այլն,

16) մակարոն աղացած մսով,

17) սունկ և դրանից պատրաստված կերակրատեսակներ, սնկի արգանակ,

18) տարբեր սննդային խտանյութեր, այդ թվում արգանակներ, և դրանց հիմքի վրա պատրաստված կերակրատեսակներ,

19) հում ապխտած մսից պատրաստված ուտեստներ (բաստուրմա, սուջուխ և նմանատիպ այլ արտադրանք),

20) երշիկեղեն,

21) թերխաշ և հում ձու,

22) պաղպաղակ, ժելե,

23) կարամել,

24) քաղցրացուցիչներ պարունակող սննդամթերք

25) կրկնակի և խորը սառեցված և հալեցված մսամթերք և ձկնամթերք։

Կազմակերպությունը մսամթերքն ու ձկնամթերքը ստանում է միայն թարմ վիճակում, դրա որակի նկատմամբ հսկողությունը ապահովելու նպատակով:

22. Զանգվածային ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նպատակով, ելնելով առողջ և ռացիոնալ սննդի սկզբունքից, հաստատություններում չի օգտագործվում`

1) տապակած կերակրատեսակներ, այդ թվում ֆրիտյուրի մեջ (ճարպով, յուղով)` կարկանդակներ, փքաբլիթներ, կարտոֆիլ, մսով կամ կաթնաշոռով պատրաստված բարակաբլիթներ (բլինչիկներ), չիպս և այլն,

2) մասամբ հիդրոգենացված ճարպ կամ յուղ, մարգարին, խոհարարական ճարպ և տրանսճարպեր, սպրեդ,

3) քացախ, մանանեխ, ծովաբողկ գյուղական (սովորական), կծու պղպեղ (կարմիր, սև) և այլ կծու համեմունքներ,

4) սուրճ, ինչպես նաև կոֆեին պարունակող ըմպելիքներ (այդ թվում թեյ), էներգետիկ ըմպելիքներ, ալկոհոլային խմիչքներ, այլ խթանիչներ,

5) օրգանիզմի տոնուսը բարձրացնող և հյուսվածքների աճի վրա ազդող կենսաբանական ակտիվ հավելումներ, նաև դրանց օգտագործմամբ արտադրանք և հյութեր,

6) գազավորված ըմպելիքներ` ավելացված շաքարով,

7) գետնանուշ և ծիրանի կորիզի միջուկ,

8) մաստակ,

9) շաքարի և աղի բարձր պարունակությամբ սննդամթերք:

23. Հաստատություններում ալերգիկ և քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող երեխաների համար սննդի տրամադրումը կազմակերպվում է ելնելով առկա ախտաբանությունից` համաձայն տվյալ երեխային վարող բժշկի կողմից, տվյալ երեխայի համար մշակված բժշկական հստակ հրահանգների կամ սննդակարգի` համաձայնացնելով օրինական ներկայացուցչի հետ:

24. Փաստացի օրաբաժինը համապատասխանում է հաստատված օրինակելի ճաշացուցակին: Թույլատրվում է որոշ սննդամթերքի, կամ խոհարարական արտադրանքի փոխարինումը մեկ այլով` դրանց սննդային արժեքի համապատասխանության պայմանով: Սննդամթերքի փոխարինումը ըստ սպիտակուցների և ածխաջրերի սահմանված են նորմատիվի աղյուսակ 6-ում:

25. Խոհարարական արտադրանքի պատրաստման ժամանակ օգտագործում են եփման, շոգեխաշման, ջեռեփման եղանակները պատրաստված կերակրատեսակները:

26. Կերակրատեսակների մեջ վիտամինների պահպանումն ապահովելու նպատակով թերմիկ մշակման ենթակա բանջարեղենը մաքրում են եփելուց անմիջապես առաջ և եփում աղաջրի մեջ (բացի բազուկից):

27. Եփած բանջարեղենից աղցաններ պատրաստելու համար օգտագործվող բանջարեղենը (բազուկ, գազար և այլն) նախքան եփելը լվանում են, եփում կեղևով, այնուհետև սառելուց հետո մաքրում են կեղևից և կտրատում:

28. Բանջարեղենը տեսակավորում են, լվանում, մաքրում, այնուհետև քիչ քանակներով կրկնակի լվանում 5 րոպեից ոչ պակաս տևողությամբ հոսող ջրի տակ, որից հետո մշակում են:

29. Մաքրած կարտոֆիլը և այլ բանջարեղենը չորացումից և սևանալուց պահպանելու նպատակով պահում են ջրում 2 ժամից ոչ ավելի:

30. Կաղամբի մշակման ժամանակ հեռացնում են արտաքին թերթիկները, որից հետո լվանում են հոսող ջրի տակ:

31. Նախորդ տարվա բերքը (կաղամբ, սոխ, գազար և այլն) մարտի 1-ից հետո ընկած ժամանակահատվածում օգտագործվում է միայն թերմիկ մշակումից հետո:

32. Հում կանաչին, որը նախատեսված է առանց հետագա թերմիկ մշակման սառը նախուտեստներ և աղցաններ պատրաստելու համար, 10 րոպե տևողությամբ պահում են 3% քացախաթթվի կամ 10% աղաջրի մեջ, որից հետո պարզաջրում են հոսող ջրով:

33. Խոհարարական արտադրանքի պատրաստման ժամանակ պահպանվում են հետևյալ պահանջները`

1) եփած մսից, հավից, ձկից պատրաստված երկրորդ կերակրատեսակների բաշխման ժամանակ չափաբաժնով մասնատված միսը կրկնակի եռացնում են արգանակում 5-7 րոպե,

2) չափաբաժնով մասնատված միսը մինչև բաշխումը պահվում է արգանակի մեջ տաք սալիկի կամ մարմիտի վրա` 1 ժամից ոչ ավելի,

3) կոտլետները առանց նախապես տապակման եփում են ջեռոցում 250-2800C ջերմաստիճանում` 20-25 րոպե,

4) կերակրատեսակների մեջ մտնող բաղադրամասերը խառնում են խոհանոցային պարագաներով` չդիպչելով սննդամթերքին ձեռքերով,

5) կարտոֆիլային խյուս պատրաստելուց օգտվում են մեխանիկական սարքավորումներից,

6) ճաշալրացների (գարնիրներ) համար օգտագործվող սերուցքային կարագը նախապես ենթարկում են թերմիկ մշակման (հալեցվում և հասցվում է մինչև եռման ջերմաստիճանը),

7) ձուն` նախքան եփելը լվանում են, այնուհետև եփում են ջուրը եռալուց հետո ևս 10 րոպե,

8) օմլետները և ձու պարունակող ջեռեփուկները պատրաստում են ջեռոցում. օմլետները` 8-10 րոպե 180-200° C ջերմաստիճանում 2,5-3 սմ-ից ոչ ավելի շերտով, ջեռեփուկները` 20-30 րոպե 220-280° C ջերմաստիճանում 2,5-3 սմ-ից ոչ ավելի շերտով, իսկ ձվի զանգվածը պահվում է մինչև 30 րոպե ժամանակով` 4±20 C ջերմաստիճանի պայմաններում,

9) երկրորդ կերակրատեսակներ պատրաստելիս բրինձն ու մակարոնեղենը եփում են մեծ ծավալի ջրում (1:6 հարաբերությունից ոչ պակաս), որից հետո չեն լվանում,

10) պատրաստի առաջին և երկրորդ կերակրատեսակները կարող են գտնվել մարմիտի կամ տաք սալիկի վրա պատրաստելու պահից ոչ ավելի, քան 2 ժամ, կամ իզոթերմիկ թերմոսներում, որոնք պահպանում են բաշխման համար անհրաժեշտ ջերմաստիճանը, բայց ոչ ավելի, քան 2 ժամ: Պատրաստի կերակրատեսակները սառելուց հետո կրկնակի չեն տաքացվում,

11) տաք կերակրատեսակները (ապուրներ, սոուսներ), ըմպելիքները, երկրորդ կերակրատեսակները բաժանվում են 60° C-65° C ջերմաստիճանի, իսկ սառը ապուրները և ըմպելիքները` 15° C-ից ոչ ցածր ջերմաստիճանի պայմաններում,

12) կաթնաշոռը օգտագործում են ջերմային մշակումից հետո` թխվածքաճաշերի/ ջեռեփուկների և թխվածքների տեսքով,

13) հում բանջարեղենից պատրաստված կերակրատեսակները պահպանվում են սառնարանում 30 րոպեից ոչ ավելի` 4±2° C ջերմաստիճանի պայմաններում,

14) չհամեմած աղցանները պահպանվում են սառնարանում 4±2° C ջերմաստիճանի պայմաններում` 2 ժամից ոչ ավելի,

15) աղցանները համեմելու համար թթվասեր և մայոնեզ չի օգտագործվում,

16) օգտագործվում է միայն յոդացված աղ:

34. 6-12 ամսական երեխային տրամադրվող սննդի տեսականին և քանակը (1 օր/1 երեխայի հաշվարկով) սահմանվում է նորմատիվի աղյուսակ 7-ով։

35. Երեխայի սննդակարգում ամեն օր 6 ամսականից սկսած, ի լրումն մայրական կաթի կամ կաթնախառնուրդի, ներառվում են՝

1) կենդանական ծագման սնունդ (միս, ձուկ, ձու),

2) միրգ և բանջարեղեն։

36. 6-12 ամսական տարիքային խմբում արգելվում է երեխային տալ՝

1) թեյ, խոտաբույսերից թուրմ, սուրճ,

2) մեղր,

3) շաքար, աղ,

4) հյութ և այլ քաղցր ըմպելիքներ,

5) կովի կաթ (բացառությամբ այլ ուտեստների պատրաստման նպատակով օգտագործման),

6) պատրաստի (արդյունաբերական) մանկական սնունդ,

7) չպաստերիզացված կաթնամթերք (պանիր, կաթնաշոռ, յոգուրտ և այլ),

8) քաղցրացուցիչներով և սննդային հավելումներով սննդամթերք,

9) արտադրական թխված քաղցրավենիք,

10) հացահատիկային պատրաստի և տարբեր համերով չոր նախաճաշեր:

37. Մինչև մեկ տարեկան հասակը հավելյալ սնուցումը Հաստատությունում պետք է տրամադրվի ներառելով միայն այն սննդատեսակները, որոնք արդեն իսկ ծնողի կողմից ներմուծվել են երեխայի ճաշացանկում։

38. 6-12 ամսական երեխաների սննդի տրամադրմանը ներկայացվող պահանջներն են․

1) յուրաքանչյուր երեխայի ճաշացանկը պետք է անհատականացվի՝ համաձայն տվյալ երեխայի մանկաբույժի ցուցումների և հաշվի առնելով հավելյալ սնուցման մեկնարկի առանձնահատկությունները։ Բացի այդ, անհրաժեշտ է հաշվի առնել երեխայի մոտ առկա սննդային ալերգիաները, անհանդուրժողականությունները կամ զգայունությունները, որոնց վերաբերյալ տեղեկատվությունը նախապես տրամադրվում է ծնողի կողմից՝ նորմատիվի ձև 7-ով սահմանված 6-12 ամսական երեխայի սնուցման պլանի լրացմամբ,

2) մինչև մեկ տարեկան հասակը հավելյալ սնուցումը պետք է տրվի կրծքով կերակրմանը կամ վաղ տարիքի երեխաների կաթնախառնուրդին (այսուհետ` կաթնախառնուրդ) զուգահեռ,

3) Հաստատությունը պետք է ապահովված լինի կրծքով կերակրման սենյակով` առանձնության ապահովման հնարավորությունով: Կրծքով կերակրման սենյակները պետք է ունենան համապատասխան միջավայրային պայմաններ՝ ապահովելով օդափոխությամբ, բնական կամ արհեստական լուսավորությամբ, օդի 20-22°C ջերմաստիճանով (ջեռուցում/հովացում)։ Սենյակները պետք է կահավորված լինեն հարմարավետ նստատեղով՝ մեջքի հենակով և հարթ մակերեսով սեղանով, ապահովված լինեն խմելու ջրի հասանելիությամբ, իսկ ձեռքերի լվացման լվացարանները, հեղուկ օճառը և թղթե անձեռոցիկները պետք է տեղակայված լինեն սենյակում կամ դրա 5-10 մետր հեռավորության վրա,

4) ծնողի կողմից բերված կթած մայրական կաթը պետք է լինի ստերիլ տարայում (շիշ կամ պարկ) և պատշաճ կերպով մակնշված՝ ներառելով երեխայի անունը, ազգանունը, կթման ամսաթիվը և ժամը։ Կերակրումից առաջ և հետո շիշ և ծծակը պետք է լվացվեն մանրակրկիտ և ստերիլիզացվեն՝ մանկական շշերի էլեկտրական գոլորշային ախտահանիչ (ստերիլիզատոր) սարքի միջոցով՝ ապահովելով նաև լիարժեք չորացում:

39. Կրծքի կաթի պահպանմանը ներկայացվող պահանջները սահմանվում են նորմատիվի աղյուսակ 8-ում։

40. Սառնարանում սառեցված կրծքի կաթը պետք է տեղափոխել սառեցնող պայուսակով՝ սառցային տարրերի առկայությամբ։

41. Կրծքի կաթի սառեցման պարագայում պետք է համապատասխան տարան պիտակավորվի և նշվի ամսաթիվը։

42. Կաթը պետք է տաքացվի մարմնի ջերմաստիճանին հավասար՝ դնելով շիշը տաք ջրով տարայի մեջ կամ պահելով հոսող տաք ջրի տակ։ Արգելվում է օգտագործել միկրոալիքային վառարան՝ կաթը տաքացնելու համար։ Սնուցելուց առաջ անհրաժեշտ է ստուգել կաթնախառնուրդի ջերմաստիճանը՝ մի քանի կաթիլ կաթեցնելով դաստակի ներսի հատվածին․ այն պետք է լինի մարմնի ջերմաստիճանի (ոչ տաք):

43. Երբ երեխան խմում է կրծքի կաթով շշից, այն մակնշվում է խմելու ժամի վերաբերյալ և օգտագործվում է 1 ժամվա ընթացքում, իսկ մնացածը թափվում:

44. Սառեցված կրծքի կաթը դանդաղ հալեցվում է սառնարանում՝ նախքան երեխային տալը։ Եթե անհրաժեշտ է այն անմիջապես օգտագործել, այն հալեցվում է՝ դնելով տաք ջրով լի ամանի մեջ կամ պահելով տաք հոսող ջրի տակ։ Հալվելուց հետո, եթե կաթը շերտավորվել է, թեթևակի թափահարեք։ Օգտագործեք անմիջապես։ Արգելվում է կրկնակի սառեցնել կաթը։

45. Կաթնախառնուրդի տրամադրումը պետք է կազմակերպվի համաձայն երեխայի պահանջների և արդեն ամրացած սովորության։ Յուրաքանչյուր երեխայի ծնող պետք է տրամադրի այն կաթնախառնուրդը, որը տվյալ երեխան օգտագործում է։

46. Կաթնախառնուրդի պատրաստումը և օգտագործումը պետք է իրականացվի հետևյալ պարտադիր պահանջներին համապատասխան․

1) կաթնախառնուրդը պետք է լինի ժամկետում, չօգտագործված, չբացված, իսկ տարան՝ անվնաս (առանց վնասվածքների, ժանգի կամ ուռածության նշանների),

2) կաթնախառնուրդի պատրաստումից առաջ անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերն օճառով և տաք ջրով, ինչպես նաև մաքրել և ախտահանել աշխատանքային մակերեսները՝ կանխելու բակտերիաների տարածումը,

3) պետք է օգտագործել ծնողի կողմից տրամադրված երեխայի անուն, ազգանունով մակնշված մաքուր շիշ և ծծակ։ Կերակրումից առաջ և հետո դրանք պետք է լվացվեն մանրակրկիտ և ստերիլիզացվեն՝ նախընտրելիորեն մանկական շշերի էլեկտրական գոլորշային ախտահանիչ (ստերիլիզատոր) սարքի միջոցով՝ ապահովելով նաև լիարժեք չորացում,

4) կաթնախառնուրդի պատրաստման համար պետք է առնվազն 1 լիտր թարմ սառը ծորակի ջուրը եռացնել և թողնել սառչի թեյնիկում ոչ ավելի, քան 30 րոպե՝ ապահովելով առնվազն 70°C ջերմաստիճան (չօգտագործել նախկինում եռացված ջուր),

5) պետք է խստորեն պահպանել արտադրողի ցուցումները․ նախ լցնել անհրաժեշտ քանակությամբ ջուրը շշի մեջ, ապա ավելացնել համապատասխան քանակի կաթնախառնուրդ՝ օգտագործելով միայն արտադրողի կողմից տրամադրված չափիչ գդալը և այն հարթեցնելով,

6) պատրաստված կաթնախառնուրդը պետք է լավ թափահարել՝ համասեռ խառնուրդ ստանալու համար (չխառնել գդալով),

7) պատրաստումից հետո կաթնախառնուրդը մակնշել պատրաստման օրի և ժամի վերաբերյալ, արագ սառեցնել՝ շշի ստորին հատվածը պահելով հոսող սառը ջրի տակ՝ խուսափելով ջրի ներթափանցումից շշի կամ ծծակի մեջ,

8) սնուցելուց առաջ անհրաժեշտ է ստուգել կաթնախառնուրդի ջերմաստիճանը՝ մի քանի կաթիլ կաթեցնելով դաստակի ներսի հատվածին․ այն պետք է լինի մարմնի ջերմաստիճանի (ոչ տաք),

9) արգելվում է կաթնախառնուրդը տաքացնել միկրոալիքային վառարանում,

10) պատրաստված կաթնախառնուրդը պետք է օգտագործվի պատրաստումից առավելագույնը 2 ժամվա ընթացքում, իսկ կերակրման սկսվելուց հետո՝ 1 ժամվա ընթացքում,

11) կերակրումից հետո շշում մնացած կաթնախառնուրդը պետք է անմիջապես թափվի և չի թույլատրվում կրկնակի օգտագործել,

12) վարակների ռիսկը նվազեցնելու նպատակով կաթնախառնուրդը պետք է պատրաստել յուրաքանչյուր կերակրման համար առանձին՝ ըստ անհրաժեշտության։

47. Յուրաքանչյուր երեխայի համար լրացվում է անձնական սնուցման պլանի ձևաթուղթը` համաձայն նորմատիվի Ձև 7-ի, որտեղ նշվում է ծնողի կողմից տրամադրված տեղեկատվությունը՝ մինչև հաստատություն և դրանից հետո ընդունած սննդի, ինչպես նաև հավելյալ սննդի ներմուծման պատմության վերաբերյալ։

48. Հաշվի առնելով այս տարիքում երեխաների սնուցման հետ կապված ռիսկերը՝ երեխաների հետ աշխատանքից առաջ անհրաժեշտ է կազմակերպել վերապատրաստման դասընթացների սնուցման կազմակերպմանը մասնակցող մասնագետների համար (դաստիարակներ, դայակներ, բուժաշխատողներ, օգնականներ և այլն), ներառյալ՝ սնուցման անվտանգության և առաջին օգնության հմտությունների վերաբերյալ: Վերապատրաստման դասընթացների արդյունքով կազմվում է գրավոր արձանագրություն որում նշվում են դասընթացի թեման, տևողությունը, ամսաթիվը և մասնակիցների ցանկը նրանց ստորագրությամբ:

49. Սնուցումը սկսվում է 1-2 թեյի գդալով, ապա աստիճանաբար ավելացվում է ըստ տարիքի անհրաժեշտ քանակի:

50. 6-8 ամսական երեխաների համար՝ 2-3 թեյի գդալից մինչև մոտավորապես ½ բաժակ մեկ ընդունման ժամանակ (մեկ բաժակ սնունդը կազմում է մոտավորապես 250 մլ)։

51. 9-11 ամսական երեխաների համար՝ ½ բաժակ մեկ ընդունման ժամանակ։

52. 6-8 ամսական երեխայի հավելյալ սնուցումը պետք է լինի օրը 2-3 անգամ` հիմնական և 1-2 անգամ` միջուտեստով, 9-11 ամսականից հետո` 3-4 անգամ և 1-2 անգամ միջուտեստներով ՝ ըստ երեխայի պահանջի (եթե այլ հաճախականություն նախատեսված չէ տվյալ երեխայի մանկաբույժի ցուցումներով):

53. Սննդի կառուցվածքը պետք է աստիճանաբար փոխվի՝ տարիքին և երեխայի կարողություններին համապատասխան՝ սկսելով փափուկ սննդից (խյուս, պյուրե և կիսապինդ սնունդ՝ սկսած 6 ամսականից) և անցնելով ավելի բազմազան և պինդ սննդի՝ ըստ զարգացման փուլերի։ Աստիճանաբար ավելացվում է սննդի բազմազանությունը, հարմարեցնելով այն երեխայի պահանջներին և կարողություններին:

54. 6-12 ամսական երեխաների կերակրման սննդի կառուցվածքը սահմանվում է նորմատիվի աղյուսակ 9-ով։

55. Պետք է խուսափել խեղդվելու ռիսկ առաջացնող սննդից (օրինակ՝ ամբողջական խաղողը, հում գազարը, ամբողջական կամ մանրացված ընդեղեն և սերմեր և այլն):

56. Երեխաների սննդակարգը պետք է բնութագրվի սննդային բազմազանությամբ և բարձր սննդարար խտությամբ:

57. Խոհարարական արտադրանքի պատրաստման ժամանակ օգտագործում են եփման, շոգեխաշման, ջեռեփման եղանակները:

58. Սնունդ ընդունելուց երեխան պետք է նստած լինի անվտանգ և ուղիղ դիրքով` ապահով ամրացված անվտանգության ամրագոտիով։ Երեխան պետք է սնվի դայակի կողմից՝ չընդհատվող հսկողությամբ, յուրաքանչյուր երեխայի համար ապահովելով մեկ դայակի ներկայություն, և բացառելով շեղող էլեկտրոնային սարքերի օգտագործումը (հեռուստացույց, հեռախոս և այլն) կերակրման ընթացքում։

59. Խրախուսվում է 8 ամսականում ձեռքով՝ ինքնուրույն ուտելը, ապահովելով անվտանգությունը։

60. Հավելյալ սննդի տրամադրումը կազմակերպելու նպատակով հաստատությունը պետք է ապահովված լինի.

1) մանկական բարձր աթոռով` ապահովված անվտանգության ամրագոտիով,

2) պլաստիկ կամ ջրակայուն գոգնոցներով, փոքր ամաններով և փափուկ գդալներով հավելյալ սնուցման համար՝ պատրաստված անվտանգ, սննդի համար նախատեսված նյութերից, հեշտ մաքրվող և ախտահանվող,

3) 6 ամսականից սկսած թույլատրվում է երեխային տրամադրել բաժակով շշալցված մանկական խմելու ջուր:

61. Յուրաքանչյուր օր երեխայի համար պատասխանատու բուժաշխատողը պետք է ծնողին տրամադրի օրական հաշվետվություն՝ ներառելով երեխայի քնի ժամերը, ընդունած սննդի քանակը։

62. Հաստատություններում սննդի կազմակերպման և կիրառման պատասխանատուն հաստատության ղեկավարն է, իսկ օրինակելի ճաշացուցակի մշակման պատասխանատուն` հաստատության ղեկավարն է կամ իր կողմից իրավական ակտով նշանակված անձը:

63. Յուրաքանչյուր օր լրացվում է «ճաշացուցակ-բաշխում» ձևաչափը, ինչի մեջ նշվում է մեկ երեխայի համար դուրս գրվող սննդամթերքի անվանումը և քաշը/քանակը:

64. «Ճաշացուցակ- բաշխում» ձևաչափը ներկայացված է նորմատիվի ձև 2-ում:

65. Սննդի կազմակերպման, այդ թվում սննդի օրաբաժնի որակական և քանակական կազմի, նրա սննդային և էներգետիկ արժեքի, ձեռքբերվող սննդամթերքի տեսականու և որակի, ինչպես նաև կերակրատեսակների պատրաստման, խոհարարական մշակման եղանակի նկատմամբ հսկողությունը իրականացնում է հաստատության բուժաշխատողը:

66. Պատրաստի կերակրատեսակի, խոհարարական արտադրանքի զգայորոշման ցուցանիշների գնահատման, սննդի պատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացի հսկողության նպատակով հաստատության ղեկավարի կողմից ստեղծվում է խոտանորոշման հանձնաժողով, որի կազմում ընդգրկվում են բուժաշխատողը, խոհարարը, հաստատության ղեկավարը կամ նրա կողմից նշանակված պատասխանատու անձը:

67. Տեխնոլոգիական գործընթացի պահպանման նկատմամբ հսկողություն իրականացնելու նպատակով յուրաքանչյուր պատրաստի կերակրատեսակից կատարվում է նմուշառում: Նմուշառումը կատարում է խոհարարը` խոտանորոշման հանձնաժողովի ներկայությամբ:

68. Կերակրատեսակի նմուշառումը կատարվում է անմիջապես այն կաթսայից, որի մեջ պատրաստվել է:

69. Նմուշառած կերակրատեսակները պահում են մակնշված և մանրէազերծված (կամ ախտահանված` կերակրի սոդայի 2% լուծույթի մեջ 15 րոպե եռացնելու եղանակով) ապակյա տարայի մեջ, որը ամուր փակվում է ապակյա կամ մետաղական կափարիչով:

70. Չափաբաժնով պատրաստված կերակրատեսակները նմուշառվում են ամբողջ ծավալով, իսկ աղցանները, առաջին, երրորդ կերակրատեսակները և ճաշալրացները 100 գրամից ոչ պակաս:

71. Վերցված նմուշները պահպանում են 48 ժամից ոչ պակաս (չհաշված հանգստյան և տոն օրերը) հատուկ սառնարանում կամ սառնարանի հատուկ առանձնացված տեղում 4±2° C ջերմաստիճանի պայմաններում, նշելով նմուշառման ժամը, օրը, ամիսը:

72. Նմուշառման կարգի և օրվա նմուշների պահպանման պայմանների նկատմամբ հսկողությունը իրականացնում է հաստատության բուժաշխատողը:

73. Նմուշառված կերակրատեսակների գնահատումը զգայորոշման ցուցանիշների նկատմամբ կատարվում է խոտանորոշման հանձնաժողովի կողմից:

74. Պատրաստի կերակրատեսակի, խոհարարական արտադրանքի գնահատումը իրականացվում է ըստ զգայորոշման ցուցանիշների, ինչի արդյունքները լրացվում են «Պատրաստի կերակրատեսակի, խոհարարական արտադրանքի խոտանորոշման մատյան»-ում` համաձայն նորմատիվի ձև 3-ի:

75. Յուրաքանչյուր պատրաստի կերակրատեսակի բացթողումը իրականացվում է նմուշառումից և զգայորոշման ցուցանիշների նկատմամբ գնահատումից հետո:

76. Սննդի պատրաստման տեխնոլոգիական գործընթացի խախտումների, ինչպես նաև անբավարար թերմիկ մշակման դեպքերի ժամանակ խոտանորոշման հանձնաժողովի կողմից չի թույլատրվում կերակրատեսակների բաշխումը` մինչև հայտնաբերված թերությունները վերացնելը:

77. Հաստատության բուժաշխատողը սննդի օրաբաժնի որակական և քանակական կազմի, նրա սննդային և էներգետիկ արժեքի հաշվարկը և գնահատումը կատարում է 2 շաբաթը օրը մեկ, ինչի վերաբերյալ տվյալները գրանցում են «Սննդի օրաբաժնի հսկողության, սննդային և էներգետիկ արժեքի հաշվարկի մատյան»-ում` համաձայն նորմատիվի ձև 4-ում: Գնահատման արդյունքների հիման վրա, անհրաժեշտության դեպքում, հաջորդ 10-12 օրվա համար նախատեսված ճաշացուցակում կատարվում են ուղղումներ և լրացումներ:

78. Սննդամթերքի հիմնական սննդային նյութերի և էներգետիկ արժեքի տվյալները հաշվարկվում են ըստ արտադրողի կողմից պիտակի վրա մակնշված արժեքների, իսկ դրանց բացակայության դեպքում` նորմատիվի աղյուսակ 10-ում նշված արժեքների համաձայն:

79. Ամեն օր, աշխատանքները սկսելուց առաջ, բուժաշխատողի կողմից կատարվում է հաստատության խոհանոցի աշխատողների ձեռքերի և մարմնի բաց հատվածների մաշկի զննում` թարախային վերքերի առկայության, ինչպես նաև վերին շնչուղիների կատարալ երևույթների և անգինաների նկատմամբ:

80. Զննումների արդյունքները գրանցվում են «Առողջության մատյան»-ում համաձայն նորմատվի ձև 5-ի:

81. Մատյանը լրացնելիս օգտագործվում են հետևյալ պայմանական նշանները` Առ-առողջ է, Մ-մեկուսացված է, Արձ- գտնվում է արձակուրդում, Հ-հանգստյան օր, Ան/թ- անաշխատունակության թերթիկ: Մատյանում նշվում են տվյալ օրը ներկա բոլոր աշխատողների անուն-ազգանունները:

82. Հաստատությունում երեխաների առողջության պահպանմանն ուղղված միջոցառումներ իրականացնելու նպատակով հաստատության ղեկավարի կողմից ապահովվում են`

1) աշխատողների համար հիգիենիկ ուսուցման դասընթացների կազմակերպումը` աշխատանքի ընդունվելիս և երեք տարին մեկ անգամ, որի մասին տեղեկատվությունը լրացվում է «Աշխատողների հիգիենիկ ուսուցման մատյան»-ում` համաձայն նորմատիվի Ձև 6-ի,

2) նորմատիվով հաստատված անհրաժեշտ փաստաթղթերի ամենօրյա վարումը:

Աղյուսակ 1

ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՍՆՈՒՑՄԱՆ ՌԵԺԻՄԸ` ՊԱՅՄԱՆԱՎՈՐՎԱԾ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԳՏՆՎԵԼՈՒ ԺԱՄԱՆԱԿԱՀԱՏՎԱԾՈՎ

Աղյուսակ 2

ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԱՌԱՆՁԻՆ ՏԱՐԻՔԱՅԻՆ ԽՄԲԵՐԻ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ ՍՆՆԴԱՆՅՈՒԹԵՐԻ ԵՎ ԷՆԵՐԳԻԱՅԻ ՕՐԱԿԱՆ ՖԻԶԻՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՊԱՀԱՆՋԻ ՆՈՐՄԵՐԸ

_____________________

*3-6 տարիքային խմբերի երեխաների էներգիայի և սննդանյութերի կարիքները, որոնք բաժանված են ըստ սեռի, պետք է ավելի մեծ արժեքով հաշվարկվեն:

Աղյուսակ 3

ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿՈՒՄ ՍՆՆԴԻ ՕՐԱԲԱԺՆԻ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ԱՐԺԵՔԻ (ԿԱԼՈՐԻԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ) ՌԱՑԻՈՆԱԼ ԲԱՇԽՈՒՄԸ ԸՍՏ ՍՆՆԴԻ ԸՆԴՈՒՆՄԱՆ ԱՌԱՆՁԻՆ ՓՈՒԼԵՐԻ

_____________________

*3-6 տարիքային խմբերի երեխաների էներգիայի և սննդանյութերի կարիքները, որոնք բաժանված են ըստ սեռի, պետք է ավելի մեծ արժեքով հաշվարկվեն:»:

Աղյուսակ 4

ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ՄԵԿ ԵՐԵԽԱՅԻ ՀԱՄԱՐ ՄԵԿ ՕՐՎԱ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ՆԱԽԱՏԵՍՎԱԾ ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ԵՎ ԽՈՀԱՐԱՐԱԿԱՆ ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԻ ՉԱՓԱԲԱԺՆԻ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ԾԱՎԱԼԸ

Աղյուսակ 5

ՆԱԽԱԴՊՐՈՑԱԿԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ՀԱՍՏԱՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՄԻՋԻՆ ՕՐԱԲԱԺՆԻ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՀԱՎԱՔԱԿԱԶՄԸ

Աղյուսակ 6

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՓՈԽԱՐԻՆՈՒՄԸ ԸՍՏ ՍՊԻՏԱԿՈՒՑՆԵՐԻ ԵՎ ԱԾԽԱՋՐԵՐԻ

Աղյուսակ 7

6-12 ԱՄՍԱԿԱՆ ԵՐԵԽԱՅԻՆ ՏՐԱՄԱԴՐՎՈՂ ՍՆՆԴԻ ՏԵՍԱԿԱՆԻՆ և ՔԱՆԱԿԸ (1 ՕՐ/1 ԵՐԵԽԱՅԻ ՀԱՇՎԱՐԿՈՎ)

_______________________

*Միրգը և բանջարեղենը սկսել մատուցել խյուսի տեսքով։

Պետք է նախապատվությունը տալ սեզոնային, թարմ և տեղական մրգերին ու բանջարեղենին։ Թույլատրվում է օգտագործել միայն արդյունաբերական եղանակով սառեցված մրգեր։ Այլ եղանակով սառեցված, այդ թվում՝ տնային պայմաններում, սառեցված մրգերի օգտագործումը չի թույլատրվում։

**Սույն կետով նախատեսված ձավարեղենի շիլաների շարքին չեն դասվում արդյունաբերական եղանակով արտադրված պատրաստի կամ արագ պատրաստվող նախաճաշային արտադրանքները (այդ թվում՝ եռացրած ջրի ավելացմամբ անմիջապես օգտագործման ենթակա արտադրանքները)։

*** Զտաքաշը հաշվարկվում է եփված սննդամթերքի համար։

 Աղյուսակ 8

ԿՐԾՔԻ ԿԱԹԻ ՊԱՀՊԱՆՄԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

Աղյուսակ 9

6-12 ԱՄՍԱԿԱՆ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԿԵՐԱԿՐՄԱՆ ՍՆՆԴԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Աղյուսակ 10

ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՍՆՆԴԱՅԻՆ ՆՅՈՒԹԵՐԻ ԵՎ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ԱՐԺԵՔԻ ՏՎՅԱԼՆԵՐԸ

Ձև 1

ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿԻ ԿԱԶՄՄԱՆ ՕՐԻՆԱԿԵԼԻ ՁԵՎԱՉԱՓ

Օր. _____________________________

Շաբաթ. _______________________

Տարվա եղանակ. ________________

Տարիքային խումբ. ______________

Ձև 2

«ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿ- ԲԱՇԽՈՒՄ» ՁԵՎԱՉԱՓ

Տարածաշրջանի անվանումը _________________________________________________________

Գտնվելու վայրը ___________________________________________________________________

Հիմնադրի անվանումը _____________________________________________________________

Նախադպրոցական ուսումնական հաստատության համարը, անվանումը __________________

Կազմակերպության անվանումը _______________________________________________________

Հ Ա Ս Տ Ա Տ ՈՒ Մ Ե Մ

Հաստատության ղեկավար` ______________________________

Կ.Տ. ստորագրություն__________________

ՃԱՇԱՑՈՒՑԱԿ-ԲԱՇԽՈՒՄ

«_________»________________________20   թ.

Երեխաների թիվը ______________________

Լրացվում է ամեն օր դուրս գրված սննդամթերքի համար

Ստորագրություններ`

Ընդունող`________________(խոհարար) Հանձնող`__________________(տնտեսվար) Բուժաշխատող/դիետոլոգ_______________

Ձև 3

ՊԱՏՐԱՍՏԻ ԿԵՐԱԿՐԱՏԵՍԱԿԻ, ԽՈՀԱՐԱՐԱԿԱՆ ԱՐՏԱԴՐԱՆՔԻ ԽՈՏԱՆՈՐՈՇՄԱՆ ՄԱՏՅԱՆ

Ստորագրություններ`

Հաստատության ղեկավար_______________ Բուժ.աշխատող_____________________ Խոհարար_____________________

Ձև 4

ՍՆՆԴԻ ՕՐԱԲԱԺՆԻ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅԱՆ, ՍՆՆԴԱՅԻՆ ԵՎ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՇՎԱՐԿԻ ՄԱՏՅԱՆ

Ձև 5

ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ՄԱՏՅԱՆ

Ձև 6

ԱՇԽԱՏՈՂՆԵՐԻ ՀԻԳԻԵՆԻԿ ՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ԳՐԱՆՑՄԱՆ ՄԱՏՅԱՆ

Ձև 7

6-12 ԱՄՍԱԿԱՆ ԵՐԵԽԱՅԻ ՍՆՈՒՑՄԱՆ ՊԼԱՆ

Այս ձևաթուղթը պետք է լրացվի 6-12 ամսական բոլոր երեխաների համար։

ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ

Երեխայի անուն, ազգանուն: ______________________________________

Ծննդյան ամսաթիվ: ____ / ____ / ________

Ծնողի կամ Օրինական ներկայացուցչի անուն, ազգանուն ____________________________________

Հեռ համար ______________________________________

ԼՐԱՑՎՈՒՄ Է ԾՆՈՂԻ ԿԱՄ ՕՐԻՆԱԿԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑՉԻ ԿՈՂՄԻՑ

Տանը երեխան օգտագործում է (նշել կիրառելի տարբերակները)

Մայրական կաթ

Օգտագործման ձևը՝

☐Կրծքով ☐ Շիշ ☐ Բաժակ ☐ Այլ __________________

Կաթնախառնուրդ

Օգտագործման ձևը՝

☐ Շիշ ☐ Բաժակ ☐ Այլ __________________

Կովի կաթ

Օգտագործման ձևը՝

☐ Շիշ ☐ Բաժակ ☐ Այլ __________________

Այլ

Նշել՝ ______________________________________

Օգտագործման ձևը՝

☐ Շիշ ☐ Բաժակ ☐ Այլ __________________

________________________________________________________________________________________

Ինչպե՞ս է Ձեր երեխան ցույց տալիս, որ քաղցած է

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

Որքա՞ն հաճախ է երեխան սնվում օրական

________________________________________________________________________________________

Մեկ կերակրման ընթացքում որքան կաթ կամ կաթնախառնուրդ է օգտագործում (մլ)

________________________________________________________________________________________

Արդյո՞ք երեխան սկսել է օգտագործել պինդ սնունդ

☐ Այո ☐ Ոչ

Եթե այո, ապա ի՞նչ սնունդ է օգտագործում.

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

Որքա՞ն հաճախ և ինչ քանակությամբ է օգտագործում պինդ սնունդ

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

Լրացուցիչ նշումներ / պարզաբանումներ

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

Տանը երեխային կերակրու՞մ են ըստ քաղցի նշանների, այլ ոչ թե խիստ ժամանակացույցով

☐ Այո ☐ Ոչ

________________________________________________________________________________________

Երեխային կրծքով կերակրելու համար Կազմակերպություն այցելելու նախատեսվող ժամերը

________________________________________________________________________________________

Երեխային վերցնելու նախատեսվող ժամը

________________________________________________________________________________________

Ծնողի կողմից տրամադրված տեղեկություններ` դեղերի, ալերգիաների և պատվաստումների վերաբերյալ

________________________________________________________________________________________

ՍՆՈՒՑՄԱՆ ՊԼԱՆԻ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ամսաթիվ	Սնուցման պլանի փոփոխություն	Ծնող կամ օրինական ներկայացուցիչ	Հաստատության պատասխանատու բուժաշխատող

 »:

Պաշտոնական հրապարակման օրը՝ 5 օգոստոսի 2026 թվական: