Համարը 
Տեսակը 
Հիմնական
Տիպը 
Որոշում
Կարգավիճակը 
Գործում է
Սկզբնաղբյուրը 
ՀՀՊՏ 2010.08.10/37(771).1 Հոդ.898.35
Ընդունման վայրը 
Երևան
Ընդունող մարմինը 
Վճռաբեկ դատարան
Ընդունման ամսաթիվը 
26.03.2010
Ստորագրող մարմինը 
Նախագահող
Ստորագրման ամսաթիվը 
26.03.2010
Վավերացնող մարմինը 
Վավերացման ամսաթիվը 
Ուժի մեջ մտնելու ամսաթիվը 
26.03.2010
Ուժը կորցնելու ամսաթիվը 


ՀՀ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾ ԹԻՎ ՍԴ/0226/01/09 ՄԱՍԻՆ

 

 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

 

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

 

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

Հայաստանի Հանրապետության 

վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշում

գործ թիվ ՍԴ/0226/01/09

ՍԴ/0226/01/09

Նախագահող դատավոր՝ Մ. Սիմոնյան

Դատավորներ՝ Ս. Ավետիսյան, 
                       Ա. Խաչատրյան

 

 Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը
(այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան)

նախագահությամբ

Դ. Ավետիսյանի

մասնակցությամբ դատավորներ

Հ. Ասատրյանի

 

Ե. Դանիելյանի

Հ. Ղուկասյանի

Ա. Պողոսյանի

Ս. Օհանյանի

   
քարտուղարությամբ

Կ. Աբրահամյանի

մասնակցությամբ պաշտպան

 Կ. Մանուչարյանի

 

2010 թվականի մարտի 26-ին

 ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Արթուր Խաչիկի Անտոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 2010 թվականի հունվարի 15-ի որոշման դեմ ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքը,

 

ՊԱՐԶԵՑ

 

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

 

1. 2009 թվականի օգոստոսի 14-ին հարուցվել է թիվ 32104709 քրեական գործը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերի հատկանիշներով:

2009 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ Ա.Անտոնյանը ներգրավվել է որպես մեղադրյալ, և նրան մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով:

2009 թվականի օգոստոսի 27-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարան (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան):

2. Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 23-ի դատավճռով, դատական քննության արագացված կարգի կիրառմամբ, Արթուր Խաչիկի Անտոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 2 /երկու/ տարի ժամկետով:

Նույն դատավճռով դատապարտվել են նաև Ս.Նուրիջանյանը, Ա.Մկրտչյանը, Ա.Ավետիսյանը, որոնց մասով դատական ակտը չի բողոքարկվել:

3. Ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը 2010 թվականի հունվարի 15-ի որոշմամբ մերժել է վերաքննիչ բողոքը՝ օրինական ուժի մեջ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 23-ի դատավճիռը:

4. Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի հունվարի 15-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանը:

2010 թվականի մարտի 15-ի որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի պաշտպան Կ.Մանուչարյանի վճռաբեկ բողոքն ընդունել է վարույթ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով (բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար):

Դատավարության մասնակիցների կողմից վճռաբեկ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:

 

Գործի փաստական հանգամանքները և վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

 

5. Ա.Անտոնյանը դատապարտվել է այն արարքի համար, որ գողություն կատարելու համար նախնական համաձայնության գալով ընկերների` Արարատի մարզի Զոդ ավանի բնակիչներ Ս.Նուրիջանյանի, Ա.Մկրտչյանի, Ա.Ավետիսյանի հետ, 2009 թվականի օգոստոսի 11-ին Ս.Նուրիջանյանին պատկանող ՎԱԶ-2101 մակնիշի ավտոմեքենայով գնացել են Գորիս քաղաք և ժամը 03-ի սահմաններում գողացել Գորիս քաղաքի Այգեստան 16 տան բակում կայանված Մ.Ասկանդարյանին պատկանող Վազ-2101 մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի ձախ անիվը, այնուհետև անասնագոմի դուռը բացելու միջոցով ապօրինի մուտք գործելով Մ.Ասկանդարյանի անասնագոմ` գաղտնի հափշտակել են 7 գլուխ ոչխար, վերջինիս պատճառելով զգալի չափերի` 210.000 ՀՀ դրամի նյութական վնաս:

6. Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Անտոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, Արարատի մարզի Արարատ գյուղի գյուղապետարանի կողմից բնութագրվում է դրական, երիտասարդ է, զղջում է կատարածի համար, Արարատի մարզի Արարատ գյուղի գյուղապետարանի կողմից 2009 թվականի օգոստոսի 31-ին տրված տեղեկանքի համաձայն՝ նրա խնամքին ու հոգածությանն են պապն ու տատը:

Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է նաև, որ Ա.Անտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:

Առաջին ատյանի դատարանն իր դատական ակտում նշել է նաև, որ «Ամբաստանյալների նկատմամբ պատժաչափ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը, նաև այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալ Նուրիջանյանի եղբոր միջոցով վերականգնվել է տուժողին պատճառված նյութական վնասը, վերջինս էլ գրավոր հայտնել է, որ ամբաստանյալներից պարտք ու պահանջ չունի»:

7. Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ հանգամանքները, հանգել է հետևության, որ ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվել է համաչափ պատիժ: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է. «(…) ինչպես բողոքում մատնանշված փաստարկները, այնպես էլ ամբատանյալի վատառողջ լինելը չեն կարող հիմք հանդիսանալ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման համար»:

8. Գործով հաստատվել է, որ անվադողի և ոչխարների հափշտակություն կատարելու ընթացքում Ա.Անտոնյանը գտնվել է դատապարտյալ Ս.Նուրիջանյանին պատկանող ավտոմեքենայում և մյուսների կողմից ոչխարներն անասնագոմից դուրս բերելուց հետո օգնել է դրանք տեղավորել ավտոմեքենայի մեջ:

9. Ա.Անտոնյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, ընդունել է հանցանքը և զղջացել կատարածի համար, բնութագրվում է դրական, վատառողջ է՝ ըստ «ամբուլատոր հիվանդի բժշկական քարտի», «Արարատի մարզի բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ-ի և «Արարատի մարզի բժշկական ամբուլատորիա» ՓԲԸ-ի կողմից տրված գրությունների՝ Արթուր Անտոնյանը 2001 թվականից բուժհաստատությունում հաշվառված լինելով, 2007 թվականի հոկտեմբերի 3-ին «Կոմա, կրկնվող ցնցումային նոպաներ» ախտորոշմամբ տեղափոխվել է «Էրեբունի» ԲԿ-ի վերակենդանացման բաժանմունք, սկսած նույն թվականից «Ցնցումային սինդրոմ, էպիլեպտիկ սինդրոմ» ախտորոշման հիման վրա վերցվել է դիսպանսեր հսկողության և ստանում է հակացնցումային դեղորայք /հատոր 2, էջեր 121-125/, նրա խնամքին և հոգածությանն են պապն ու տատը:

10. Գործով տուժող Մ.Ասկանդարյանը 2009 թվականի օգոստոսի 27-ին տվել է ստացական այն մասին, որ նույն օրն Արթուր Անտոնյանի եղբայր Գարիկ Անտոնյանից ստացել է իրեն պատճառված վնասի ողջ ծավալով հատուցումը և մեղադրյալներ Ա.Անտոնյանից և մյուսներից որևէ պարտք և պահանջ չունի /հատոր 2, էջ 50/:

 

Վճռաբեկ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

 

Վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի ու հիմնավորումների սահմաններում.

11. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ առկա են վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 414.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 3-րդ կետերով նախատեսված հիմքերը, այն է` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև՝ ստորադաս դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի էական խախտում, որը կարող է ծանր հետևանքներ առաջացնել ծանր հիվանդությամբ տառապող Ա.Անտոնյանի համար:

Համաձայն բողոքի՝ նախաքննության ընթացքում և դատարաններում բավարար ուշադրություն չեն դարձրել այն հանգամանքին, որ ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանը տառապում է ծանր հիվանդությամբ, որի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանում գործի դատաքննության ընթացքում ներկայացվել են համապատասխան գրավոր ապացույցներ:

Բացի այդ, Ա.Անտոնյանն ամբողջովին վերականգնել է տուժողին պատճառած նյութական վնասը, ինչն էականորեն նվազեցնում է հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը կայացված դատավճռում սխալմամբ նշել է, որ վնասը հատուցվել է «ամբաստանյալ Նուրիջանյանի եղբոր կողմից»: Ա.Անտոնյանը նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարածի համար, ընտանիքի միակ կերակրողն է, նրա խնամքին են տատն ու պապը:

Վերոգրյալի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 61-րդ, 48-րդ հոդվածների վերլուծության համատեքստում բողոքի հեղինակը գտել է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ է տրվել առերևույթ դատական սխալ՝ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և ամբաստանյալի անձին, բացի այդ՝ այն հակասում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման վերաբերյալ ԱՎԴ/0100/01/08, ՎԲ-197/07 գործերով Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը:

12. Վերոգրյալի հիման վրա՝ բողոքի հեղինակը խնդրել է մասնակիորեն՝ Ա.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով, բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 23-ի դատավճիռն ու Վերաքննիչ դատարանի 2010 թվականի որոշումը, և Ա.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կարգով պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան:

 

Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

 

13. Սույն գործով Վճռաբեկ դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե հիմնավորված և պատճառաբանվա՞ծ է արդյոք Ա.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը:

14. Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:

15. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի՝ համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար»:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող «պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները»:

16. Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից երևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի բովանդակությունից: Մասնավորապես, նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցները պետք է լինեն արդարացի` համապատասխանեն հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը, անհրաժեշտ և բավարար լինեն նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ և 48-րդ հոդվածների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):

17. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանով և բնույթով, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալներով, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներով»:

Ամբաստանյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ իր դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:

Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա` հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14):

Դատարանների կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման մեջ, որի համաձայն` «(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են.

ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն՝ գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը,

բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, (…)» (տե՛ս Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի ՎԲ-84/07 որոշումը):

18. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժ կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:

Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները»:

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ իր դիրքորոշումը Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է մի շարք որոշումներում: Մասնավորապես, Հ.Բաղդասարյանի վերաբերյալ որոշմամբ արձանագրվել է, որ «(...) պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (...)» (տե՛ս Հուսիկ Սուրենի Բաղդասարյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2008 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումը, կետ 24): Նմանատիպ մոտեցում է արտահայտվել նաև Վճռաբեկ դատարանի ՎԲ-50/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-01/08 որոշումներում:

19. Այսպիսով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:

20. Ինչպես երևում է գործի նյութերից, Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Անտոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս որպես նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել այն, որ նա նախկինում դատված չի եղել, բնութագրվում է դրական, երիտասարդ է, զղջում է կատարածի համար, խնամքին ու հոգածությանն են պապն ու տատը: Առաջին ատյանի դատարանը Ա.Անտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրել:

Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է նաև, որ պատժաչափ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ամբաստանյալներից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը, ինչպես նաև այն, որ ամբաստանյալ Ս.Նուրիջանյանի եղբոր միջոցով վերականգնվել է տուժողին պատճառված նյութական վնասը (տե՛ս սույն որոշման 6-րդ կետը):

Վերաքննիչ դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցերը, հանգել է հետևության, որ Ա.Անտոնյանի վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներն արդեն իսկ հաշվի են առնվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից` պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, և գործով բավարար հիմքեր չկան նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածը կիրառելու համար (տե՛ս սույն որոշման 7-րդ կետը):

Փաստորեն, Վերաքննիչ դատարանն ամբաստանյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հարցը քննարկելիս հիմք է ընդունել Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, որոնք ուղղակի վերարտադրել է իր որոշման մեջ` առանց անդրադառնալու այն հարցին, թե ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության մասին հետևությունն արդյոք համապատասխանում է գործի փաստական հանգամանքներին ու պատժի արդարացիության քրեաիրավական սկզբունքին:

21. Այս առումով հարկ է նշել, որ Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադարձել ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին` կատարված հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանի տեսանկյունից, մինչդեռ գործի նյութերից երևում է, որ Ա.Անտոնյանը հանցագործության կատարման մեջ ակտիվ դերակատարություն չի ունեցել (տե՛ս սույն որոշման 8-րդ կետը):

Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ քննարկման առարկա չի դարձրել նաև ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի առողջական վիճակի մասին ներկայացված փաստաթղթերը (տե՛ս սույն որոշման 9-րդ կետը):

Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը չի անդրադարձել նաև հանցագործությամբ տուժողին պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողությունների վերաբերյալ գործի նյութերում առկա փաստաթղթի՝ տուժող Մ.Ասկանդարյանի տրված ստացականի, և հանցագործությամբ պատճառված վնասը Ս.Նուրիջանյանի եղբոր կողմից հատուցված լինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևության միջև առկա հակասությանը, քանի որ տուժողի ստացականի բովանդակությունից հետևում է, որ նրան պատճառված վնասն ամբողջությամբ հարթվել է ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի եղբոր` Գարիկ Անտոնյանի կողմից (տե՛ս սույն որոշման 10-րդ կետը), որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է քննարկման ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատման տեսանկյունից:

22. Այսպիսով՝ ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի վերանայման ընթացքում Վերաքննիչ դատարանը պատշաճ քննարկման առարկա չի դարձրել սույն որոշման 20-21-րդ կետերում նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում նրա նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցով կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող` չհիմնավորված որոշում:

23. Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ են տրվել նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի էական խախտումներ, որոնք ազդել են ամբաստանյալ Ա.Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցում գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 397-րդ, 398-րդ և 406-րդ հոդվածների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք է հանդիսանում:

Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ վճռաբեկ բողոքը պետք է բավարարել մասնակիորեն` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 419-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի հիման վրա Ա.Անտոնյանի վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտը պետք է բեկանել` գործն ուղարկելով նույն դատարան` նոր քննության, ինչը պայմանավորված է վերոհիշյալ հանգամանքների պատշաճ քննարկման և գնահատման անհրաժեշտությամբ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով ամրագրված` պատժի նպատակների իրացվելիության ապահովման տեսանկյունից:

Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քննվող բողոքի կապակցությամբ առկա է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման խնդիր:

Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 92-րդ հոդվածով, Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 403-406-րդ, 419-րդ, 422-424-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը

 

ՈՐՈՇԵՑ

 

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել մասնակիորեն: Ամբաստանյալ Արթուր Խաչիկի Անտոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերով Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի 2009 թվականի սեպտեմբերի 23-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2010 թվականի հունվարի 15-ի որոշումը բեկանել և գործն ուղարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ նոր քննության:

2. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, վերջնական է և ենթակա չէ բողոքարկման:

 

Նախագահող`

 

Դ. Ավետիսյան

Դատավորներ`

 

Հ. Ասատրյան

 

Ե. Դանիելյան

Հ. Ղուկասյան

Ա. Պողոսյան

Ս. Օհանյան